Remont kamienicy w Łodzi – od zniszczonych wnętrz do odnowionej przestrzeni

Łódzkie kamienice tworzą charakterystyczny krajobraz miasta. Za ich ozdobnymi fasadami często znajdują się wysokie wnętrza, drewniane schody, dekoracyjne balustrady, stare tynki i elementy pamiętające różne etapy historii budynku. Jednocześnie wieloletnia eksploatacja, liczne przeróbki oraz odkładane naprawy mogą prowadzić do poważnego zużycia części wspólnych.
Remont kamienicy w Łodzi wymaga więc czegoś więcej niż nałożenia nowej warstwy farby. Najpierw należy ocenić stan podłoża i instalacji, rozpoznać źródła zawilgocenia, ustalić kolejność robót oraz zdecydować, które elementy trzeba naprawić, a które warto zachować i odnowić. Dopiero później można przejść do prac wykończeniowych.
W tym poradniku pokazujemy pełną drogę od zniszczonych wnętrz kamienicy do uporządkowanej, estetycznej i wygodnej przestrzeni. Opisujemy standardowy przebieg realizacji bez przypisywania fikcyjnych parametrów do konkretnego budynku. Każda kamienica wymaga bowiem indywidualnych oględzin i osobnej wyceny.
Jeżeli odpowiadasz za budynek, zapoznaj się również z ofertą kompleksowych remontów kamienic w Łodzi i województwie łódzkim .
Dlaczego remont kamienicy jest bardziej wymagający?
W starszych budynkach kolejne warstwy wykończenia często nakładano bez pełnego usuwania wcześniejszych powłok. Pod stosunkowo dobrze wyglądającą farbą mogą znajdować się słabe tynki, zarysowania, ślady dawnych napraw albo zawilgocone fragmenty muru. Rzeczywisty stan powierzchni bywa widoczny dopiero po rozpoczęciu oczyszczania.
Dodatkowym wyzwaniem są instalacje wykonywane w różnych okresach. Przewody mogą być prowadzone po ścianach, w starych bruzdach, drewnianych elementach albo przypadkowo zamontowanych listwach. Przed wykończeniem wnętrza trzeba zdecydować, które instalacje pozostają, a które należy uporządkować lub wymienić.
Kamienica może także posiadać wartościowe detale: profilowane gzymsy, rozety, dekoracyjne balustrady, drewniane poręcze, charakterystyczne drzwi lub historyczne płytki. Ich bezrefleksyjne usunięcie mogłoby odebrać budynkowi indywidualny charakter. Dobry remont łączy poprawę funkcjonalności z rozsądnym zachowaniem elementów wartych odnowienia.
Znaczenie ma również organizacja robót. Kamienice są często zamieszkane, a na parterach działają sklepy, punkty usługowe lub biura. Remont powinien zostać zaplanowany tak, aby zachować możliwie bezpieczną komunikację i ograniczyć uciążliwości.
Co może obejmować kompleksowy remont kamienicy?
Zakres zawsze zależy od stanu nieruchomości i potrzeb jej właścicieli. Remont może dotyczyć tylko klatki schodowej albo obejmować również korytarze, pomieszczenia wspólne, instalacje, lokale użytkowe, elewację i inne elementy budynku.
Najczęściej wykonywane prace obejmują:
- usuwanie odspajających się farb i tynków,
- naprawę pęknięć, ubytków i zniszczonych narożników,
- wyrównywanie, szpachlowanie i malowanie ścian,
- naprawę lub odtworzenie prostych elementów dekoracyjnych,
- remont klatki schodowej i korytarzy,
- renowację balustrad oraz elementów metalowych,
- prace przy stopniach, podestach i posadzkach,
- modernizację instalacji elektrycznej i oświetlenia,
- przeróbki instalacji wodnej oraz grzewczej,
- naprawy wokół drzwi, okien i skrzynek technicznych,
- malowanie, tynkowanie i ocieplanie elewacji,
- wykonanie obróbek blacharskich,
- sprzątanie oraz uporządkowanie przestrzeni po remoncie.
VULPES wykonuje remonty i prace wykończeniowe, ale nie realizuje budowy nowych budynków od podstaw, podnoszenia kondygnacji ani prac przy instalacjach gazowych. Jasne określenie zakresu już na początku pozwala sprawnie zaplanować realizację.
Status budynku i niezbędne ustalenia przed remontem
Przed rozpoczęciem robót należy sprawdzić status nieruchomości, zakres planowanych zmian oraz wymagania dotyczące konkretnych elementów. Ma to szczególne znaczenie w przypadku budynków zabytkowych, objętych ochroną lub znajdujących się na obszarze, dla którego obowiązują dodatkowe zasady.
Nie każda praca wykończeniowa wymaga takich samych formalności. Inaczej traktowane jest zwykłe odświeżenie ścian, a inaczej ingerencja w elewację, układ instalacji, elementy konstrukcyjne lub historyczny detal. Dlatego przed rozpoczęciem większego remontu inwestor albo zarządca powinien ustalić, czy potrzebne są dodatkowe uzgodnienia, projekt lub udział osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia.
Wykonawca odpowiada za prawidłową realizację uzgodnionych robót, natomiast decyzje dotyczące zakresu ingerencji i wymaganych dokumentów należy podjąć przed wejściem ekipy na budowę. Dzięki temu ogranicza się ryzyko przestojów oraz kosztownych zmian w trakcie prac.
Krok 1: oględziny i diagnoza stanu kamienicy
Rzetelna realizacja zaczyna się od oględzin. Nie wystarczy zmierzyć powierzchni ścian. Trzeba sprawdzić przyczepność starych warstw, miejsca szczególnie narażone na wilgoć, stan schodów, balustrad, instalacji i elementów przylegających do remontowanych powierzchni.
Podczas oględzin ocenia się między innymi:
- stan tynków oraz powłok malarskich,
- rodzaj, szerokość i rozmieszczenie pęknięć,
- ślady przecieków i zawilgocenia,
- stan sufitów, sklepień i dekoracyjnych detali,
- zużycie stopni, podestów oraz posadzek,
- stabilność balustrad i poręczy,
- stan drzwi, okien i ościeży,
- rozmieszczenie przewodów elektrycznych,
- stan oświetlenia i osprzętu,
- dostęp do pionów wodnych i grzewczych,
- możliwość transportowania materiałów i odpadów.
Jeżeli widoczne są aktywne przecieki, poważne zarysowania albo deformacje elementów budynku, przed rozpoczęciem prac wykończeniowych potrzebna może być dodatkowa ocena właściwego specjalisty. Farba ani nowa warstwa gładzi nie rozwiązują problemów wynikających z przyczyn technicznych.
Krok 2: zakres prac, kosztorys i harmonogram
Po oględzinach można przygotować zakres i kolejność prac. Kosztorys powinien wskazywać, co zostanie usunięte, które powierzchnie będą naprawiane, jak zostaną wykończone ściany oraz czy realizacja obejmuje instalacje, podłogi i elementy metalowe.
Dobrze opisany zakres pozwala porównywać oferty wykonawców. Niska cena może wynikać z pominięcia przygotowania podłoża, wywozu odpadów, zabezpieczenia drzwi lub końcowego sprzątania. Dlatego sama kwota bez informacji o sposobie wykonania robót nie daje pełnego obrazu.
Kolejność robót ma znaczenie
Prace rozbiórkowe i instalacyjne powinny zostać wykonane przed ostatecznym wykończeniem ścian. Najpierw usuwa się słabe warstwy, naprawia instalacje i wykonuje niezbędne bruzdy. Dopiero później można uzupełniać tynki, szpachlować, malować i montować elementy końcowe.
Informacja dla mieszkańców
Harmonogram powinien uwzględniać funkcjonowanie budynku. Mieszkańcy powinni wiedzieć, kiedy rozpoczną się roboty, które odcinki będą czasowo zabezpieczone oraz kiedy mogą pojawić się większy hałas lub zapylenie. Dobra komunikacja zmniejsza liczbę nieporozumień podczas realizacji.
Krok 3: zabezpieczenie wnętrz i organizacja miejsca pracy
Zanim rozpocznie się skuwanie i szlifowanie, należy zabezpieczyć elementy pozostające w budynku. W kamienicy może to być szczególnie czasochłonne ze względu na liczbę drzwi, okien, skrzynek pocztowych, domofonów, ozdobnych balustrad i innych detali.
Zabezpieczenia mogą objąć:
- drzwi do mieszkań oraz lokali użytkowych,
- okna, przeszklenia i parapety,
- stopnie i podesty nieobjęte wymianą,
- skrzynki pocztowe, domofony i tablice informacyjne,
- oprawy oświetleniowe oraz osprzęt,
- historyczne detale pozostające na miejscu,
- przejścia wykorzystywane przez mieszkańców.
Odpady powinny być regularnie wynoszone, a miejsce robót porządkowane. Pozostawianie gruzu na przejściach zwiększa uciążliwość remontu i utrudnia bezpieczne korzystanie z budynku.
Krok 4: demontaż i przygotowanie starego podłoża
Jednym z najważniejszych etapów remontu kamienicy jest usunięcie warstw, które nie są już trwale związane z podłożem. W starszych budynkach na ścianie może znajdować się kilka rodzajów farb, fragmenty tapet, stare gładzie i miejscowe naprawy wykonane różnymi materiałami.
Nie oznacza to, że każdą ścianę trzeba automatycznie skuć do cegły. Zakres dobiera się do jej stanu. Stabilne fragmenty mogą zostać odpowiednio przygotowane, natomiast luźne tynki, łuszczące się farby i osłabione miejsca należy usunąć.
Typowa kolejność przygotowania wygląda następująco:
- usunięcie słabo związanych powłok,
- oczyszczenie i odpylenie powierzchni,
- naprawa głębokich ubytków,
- uzupełnienie bruzd po instalacjach,
- naprawa pęknięć odpowiednio dobraną metodą,
- wzmocnienie osłabionego podłoża,
- wyrównanie ścian i zabezpieczenie narożników,
- szpachlowanie oraz szlifowanie,
- gruntowanie przed warstwą końcową.
VULPES wykonuje kompleksowe prace ścienne: naprawy, szpachlowanie, gładzie, zabudowy gipsowo-kartonowe i malowanie .
Krok 5: modernizacja instalacji przed wykończeniem ścian
Remont części wspólnych jest dobrym momentem na uporządkowanie instalacji. Późniejsze prowadzenie przewodów po świeżo pomalowanych ścianach może pogorszyć efekt i wymusić kolejne naprawy.
Instalacja elektryczna i oświetlenie
Zakres może obejmować wymianę zużytego osprzętu, nowych opraw, czujników ruchu, przewodów albo przygotowanie dodatkowych punktów świetlnych. Dobrze rozmieszczone oświetlenie poprawia komfort korzystania ze schodów, wejścia i korytarzy.
Prace elektryczne powinny być realizowane przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje. Sprawdź zakres usług elektrycznych VULPES w Łodzi i okolicach .
Instalacje wodne i grzewcze
Jeżeli remont obejmuje pomieszczenia z dostępem do pionów, instalacji wodnych lub grzewczych, potrzebne przeróbki należy wykonać przed zamknięciem bruzd i wykończeniem ścian. Pozwala to ograniczyć ryzyko późniejszego niszczenia gotowych powierzchni.
Dostępny zakres obejmuje między innymi wymianę rur, dopasowanie instalacji do potrzeb budynku i przeróbki instalacji grzewczych. Więcej informacji znajduje się na stronie instalacji hydraulicznych . Firma nie wykonuje prac gazowych.
Krok 6: naprawa ścian, sufitów i detali
Po wykonaniu instalacji można rozpocząć właściwe odtwarzanie powierzchni. W zależności od stanu kamienicy stosuje się naprawy miejscowe, nowe warstwy wyrównujące albo szerszą renowację tynków. Materiał musi zostać dopasowany do podłoża i warunków panujących w budynku.
Szczególnej uwagi wymagają narożniki, ościeża, połączenia ścian ze stropami oraz miejsca dawnych napraw. Niedokładne przygotowanie tych fragmentów szybko uwidacznia się po pomalowaniu.
Czy w starej kamienicy zawsze wykonuje się gładź?
Nie zawsze. Decyzja zależy od oczekiwanego standardu, stanu powierzchni i charakteru budynku. Idealnie gładkie ściany pasują do nowoczesnego wykończenia, ale w historycznym wnętrzu czasami lepiej zachować bardziej tradycyjny wygląd tynku. Najważniejsze, aby powierzchnia była stabilna, naprawiona i przygotowana do dalszego użytkowania.
Dobór farb do części wspólnych
Korytarze i klatki schodowe są narażone na otarcia, dotykanie, kurz oraz zabrudzenia wnoszone z zewnątrz. Farba powinna więc umożliwiać utrzymanie powierzchni w czystości. Na dolnych partiach ścian często stosuje się trwalszą powłokę lub lamperię.
Kolorystyka powinna uwzględniać ilość światła, szerokość korytarzy, wygląd schodów, drzwi i balustrad. Jasne barwy mogą optycznie powiększyć przestrzeń, natomiast odpowiednio dobrany ciemniejszy dół lepiej znosi codzienne użytkowanie.
Krok 7: remont klatki schodowej w kamienicy
Klatka schodowa jest wizytówką budynku. To właśnie ona w dużej mierze decyduje o pierwszym wrażeniu mieszkańców, gości, najemców i potencjalnych kupujących lokale. Jednocześnie jest intensywnie użytkowana, dlatego zastosowane rozwiązania muszą być nie tylko estetyczne, ale również trwałe.
Remont klatki schodowej może obejmować:
- naprawę i malowanie ścian oraz sufitów,
- odnowienie lamperii,
- renowację schodów i podestów,
- oczyszczenie oraz malowanie balustrad,
- odnowienie drewnianych poręczy,
- naprawę cokołów i narożników,
- modernizację oświetlenia,
- uporządkowanie instalacji prowadzonych po ścianach,
- wykończenie miejsc wokół drzwi, okien i skrzynek.
W przypadku budynków należących do wspólnot warto sprawdzić także ofertę remontów wspólnot mieszkaniowych i administracji . Jeden wykonawca może skoordynować ściany, instalacje, podłogi i pozostałe prace wykończeniowe.
Krok 8: podłogi, stopnie, balustrady i stolarka
Odnowione ściany nie dadzą pełnego efektu, jeżeli podłogi, schody lub balustrady pozostaną mocno zniszczone. Zakres prac należy dopasować do materiału i możliwości jego renowacji.
Stopnie i podesty
Niewielkie ubytki można czasami naprawić miejscowo. Przy większym zużyciu może być potrzebne wyrównanie podłoża albo wykonanie nowej warstwy wykończeniowej. Najważniejsze jest uzyskanie stabilnej, równej i trwałej powierzchni.
Balustrady i poręcze
Elementy metalowe oczyszcza się ze słabo związanej farby i śladów korozji, a następnie zabezpiecza odpowiednim systemem malarskim. Drewniane poręcze mogą wymagać oczyszczenia, uzupełnienia ubytków i ponownego zabezpieczenia.
Jeżeli balustrada jest niestabilna lub wyraźnie uszkodzona, przed pracami dekoracyjnymi trzeba ocenić sposób jej naprawy. Samo malowanie nie poprawi stabilności elementu.
Podłogi w lokalach i częściach wspólnych
W pomieszczeniach objętych remontem możliwe jest przygotowanie podłoża oraz montaż nowego wykończenia. VULPES wykonuje układanie paneli, deski podłogowej i listew przypodłogowych , a w razie potrzeby także wylewki pod późniejsze warstwy podłogi .
Krok 9: remont elewacji kamienicy
Elewacja jest zewnętrzną wizytówką nieruchomości i jednocześnie warstwą narażoną na deszcz, mróz, promieniowanie słoneczne, zabrudzenia oraz zmiany temperatury. Jej remont powinien być poprzedzony oceną stanu tynku, obróbek, gzymsów i innych elementów.
Prace elewacyjne mogą obejmować:
- oczyszczenie powierzchni,
- usunięcie odspajających się fragmentów tynku,
- naprawę ubytków i pęknięć,
- tynkowanie oraz malowanie elewacji,
- ocieplenie budynku lub wybranych powierzchni,
- ocieplenie poddasza,
- montaż lub naprawę obróbek blacharskich.
W budynkach objętych ochroną zakres, materiały i kolorystyka elewacji mogą wymagać wcześniejszych ustaleń. Nie należy usuwać historycznego detalu albo zmieniać wyglądu fasady bez sprawdzenia, jakie zasady dotyczą konkretnej nieruchomości.
Zakres wykonywanych robót znajdziesz na stronie usług elewacyjnych VULPES .
Krok 10: sprzątanie, odbiór i dokumentacja remontu
Ostatnim etapem jest usunięcie zabezpieczeń, wywóz pozostałości, uporządkowanie miejsca robót oraz wspólny odbiór. Przedstawiciel inwestora powinien sprawdzić zgodność wykonania z ustalonym zakresem.
Podczas odbioru warto zwrócić uwagę na:
- jakość naprawionych tynków,
- równomierność powłok malarskich,
- wykończenie narożników i ościeży,
- miejsca wokół przewodów, lamp i skrzynek,
- stan odnowionych balustrad oraz stopni,
- działanie wymienionego oświetlenia i osprzętu,
- czystość części wspólnych,
- zgodność zastosowanych materiałów z ustaleniami.
Dokumentacja fotograficzna jest szczególnie przydatna przy remontach wspólnot i nieruchomości zarządzanych przez administratora. Zdjęcia wykonane przed rozpoczęciem, podczas prac i po ich zakończeniu pokazują rzeczywisty zakres realizacji.
Warto fotografować nie tylko efekt końcowy, lecz także naprawione podłoża i instalacje, które po zakończeniu remontu nie będą już widoczne.
Ile trwa remont kamienicy?
Nie istnieje jeden uniwersalny termin. Niewielkie odświeżenie części wspólnych trwa krócej niż realizacja obejmująca skuwanie tynków, instalacje, stopnie, balustrady i elewację. Dokładny harmonogram można ustalić dopiero po oględzinach.
Na czas realizacji wpływają przede wszystkim:
- wielkość budynku i liczba kondygnacji,
- stan tynków oraz liczba koniecznych napraw,
- występowanie wilgoci i przecieków,
- zakres instalacji elektrycznych oraz hydraulicznych,
- liczba detali wymagających ręcznej renowacji,
- zakres prac przy schodach i balustradach,
- prace elewacyjne i warunki pogodowe,
- czas schnięcia tynków, mas naprawczych i farb,
- konieczność zachowania dostępu do mieszkań i lokali.
Nadmierne skracanie przerw technologicznych może obniżyć trwałość efektu. Realistyczny harmonogram powinien uwzględniać nie tylko pracę ekipy, ale również czas potrzebny materiałom na wyschnięcie i uzyskanie odpowiednich właściwości.
Od czego zależy koszt remontu kamienicy w Łodzi?
Koszt zależy od rzeczywistego stanu budynku, dlatego podawanie jednej ceny za remont kamienicy bez oględzin byłoby niemiarodajne. Dwie nieruchomości o podobnej powierzchni mogą wymagać zupełnie innego nakładu pracy.
Najważniejsze składniki wyceny to:
- powierzchnia remontowanych wnętrz,
- stan tynków, ścian i sufitów,
- ilość warstw przeznaczonych do usunięcia,
- zakres napraw po zawilgoceniu,
- rodzaj wybranych materiałów,
- liczba detali i trudnodostępnych miejsc,
- zakres instalacji elektrycznej i hydraulicznej,
- renowacja stopni, balustrad oraz stolarki,
- zakres prac elewacyjnych,
- organizacja robót w zamieszkanym budynku,
- zabezpieczenia, wywóz odpadów i sprzątanie.
Wycena powinna określać nie tylko kwotę, ale również zakres przygotowania powierzchni. To właśnie prace niewidoczne po zakończeniu remontu często decydują o trwałości nowego wykończenia.
Najczęstsze błędy podczas remontu starej kamienicy
Ocenianie zakresu wyłącznie na podstawie metrażu
Powierzchnia jest ważna, ale nie pokazuje stanu podłoża. Najwięcej pracy może wymagać usuwanie słabych warstw, naprawa ubytków i przygotowanie ścian.
Zamalowanie wilgoci bez usunięcia przyczyny
Nowa powłoka może na krótko zakryć przebarwienie, ale nie zatrzyma aktywnego przecieku. Najpierw trzeba rozpoznać źródło problemu.
Rozpoczęcie malowania przed zakończeniem instalacji
Późniejsze wykonywanie bruzd i montowanie przewodów niszczy gotowe powierzchnie oraz prowadzi do powtarzania części robót.
Usunięcie wartościowych elementów bez oceny
Stare balustrady, poręcze, drzwi lub detale mogą być istotnym elementem charakteru kamienicy. Przed demontażem warto ocenić, czy możliwa jest ich naprawa.
Wybór materiałów niedopasowanych do warunków
Materiały powinny pasować do rodzaju podłoża, wilgotności i intensywności użytkowania. Rozwiązanie dobre w nowym mieszkaniu nie zawsze będzie odpowiednie dla części wspólnych starego budynku.
Brak komunikacji z mieszkańcami
Niewłaściwa organizacja może utrudnić korzystanie z budynku. Informowanie o kolejnych etapach pomaga ograniczyć konflikty i lepiej zabezpieczyć remontowane powierzchnie.
Jak wybrać firmę do remontu kamienicy w Łodzi?
Przy wyborze wykonawcy nie należy kierować się wyłącznie najniższą ceną. Ważne są oględziny, kompletność kosztorysu, doświadczenie w starszych budynkach i możliwość skoordynowania kilku branż.
Przed podjęciem decyzji warto sprawdzić:
- czy firma przeprowadza oględziny na miejscu,
- czy oferta dokładnie opisuje zakres przygotowania podłoża,
- czy wskazano materiały i sposób wykonania prac,
- czy wykonawca zajmuje się kilkoma potrzebnymi branżami,
- czy potrafi pracować w zamieszkanym budynku,
- czy ustala harmonogram i sposób zabezpieczenia przestrzeni,
- czy dokumentuje przebieg realizacji,
- czy zapewnia końcowe sprzątanie i odbiór,
- czy wystawia fakturę za wykonane prace.
Zobacz pełną ofertę usług remontowych i budowlanych VULPES . Jeden wykonawca może skoordynować prace ścienne, elektrykę, hydraulikę, podłogi, glazurnictwo, biały montaż i elewację.
Remonty kamienic w Łodzi i województwie łódzkim
VULPES wykonuje remonty kamienic, klatek schodowych i części wspólnych na terenie Łodzi oraz województwa łódzkiego. Obsługiwany obszar obejmuje między innymi Łódź, Zgierz, Pabianice, Aleksandrów Łódzki, Konstantynów Łódzki, Stryków, Głowno, Łowicz, Kutno i Brzeziny.
Zakres może obejmować pojedynczy etap albo kompleksową realizację wielu prac wykończeniowych. Każda inwestycja jest wyceniana indywidualnie na podstawie oględzin, stanu budynku i oczekiwanego standardu.
Polecane artykuły i realizacje
- Układanie płytek w łazience w Łodzi – realizacja z odpływem liniowym
- Modernizacja instalacji elektrycznej w mieszkaniu w Łodzi – zakres wykonanych prac
- Ocieplenie i remont elewacji w województwie łódzkim – efekty realizacji
- Nowa podłoga i przygotowanie podłoża w Łodzi – od wylewki do montażu listew
Najczęstsze pytania o remont kamienicy w Łodzi
Ile kosztuje remont kamienicy w Łodzi?
Koszt zależy od powierzchni, stanu tynków, zakresu instalacji, liczby detali, prac przy schodach i balustradach oraz ewentualnego remontu elewacji. Rzetelna wycena wymaga wcześniejszych oględzin. Możesz zamówić bezpłatną wycenę remontu kamienicy .
Czy można remontować zamieszkaną kamienicę?
Tak, wiele prac można prowadzić etapami przy zachowaniu dostępu do mieszkań i lokali. Konieczne jest właściwe zabezpieczenie przejść, regularne usuwanie odpadów i informowanie mieszkańców o kolejnych etapach.
Czy remont kamienicy obejmuje również klatkę schodową?
Tak. Zakres może obejmować ściany, sufity, stopnie, podesty, balustrady, poręcze, oświetlenie oraz uporządkowanie instalacji. Szczegóły znajdują się w ofercie remontów kamienic VULPES .
Czy VULPES remontuje elewacje kamienic?
Zakres usług obejmuje między innymi naprawy, tynkowanie, malowanie, ocieplanie i obróbki blacharskie. Przed rozpoczęciem prac należy sprawdzić status budynku oraz wymagane uzgodnienia.
Czy firma wykonuje instalacje gazowe?
Nie. VULPES wykonuje prace remontowe, elektryczne i hydrauliczne, ale nie realizuje prac gazowych, budowy nowych budynków od zera ani podnoszenia kondygnacji.